Sakarya Meydan Muharebesi
Doç. Dr. Devrim ALKAYA

Doç. Dr. Devrim ALKAYA

Bilimin Yolunda

Sakarya Meydan Muharebesi

24 Ağustos 2020 - 23:22

Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk

( 23 Ağustos-13 Eylül 1921)

 

Efendiler! Düşmanın pek büyük çabalarla, fedakârlıklarla vücuda getirdiği ve diğer bazı devletlerin de büyük yardımlarıyla destekledikleri gerçekten mükemmel ve kuvvetli ordularını mağlûp etmek için kendimizde bulduğumuz kuvvet ve kudret, davamızın haklılığındandır. Gerçekten biz, millî sınırımız içinde hür ve bağımsız yaşamaktan başka bir şey istemiyoruz. Biz, Avrupa’nın diğer milletlerinden esirgenmeyen, hukukumuza tecavüz edilmemesini istiyoruz!

Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk

 

Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktalarından biriydi. 22 gün 22 gece süren savaşta, Türk ulusu kanla, ateşle, süngüyle büyük bir zafer kazandı. Bugün, bu zaferin 99. yıl dönümü.

Atamızın iki sözüyle başladım yazıya. O günleri tekrar hatırlamak ve yad etmek gerek.
Savaşı bir hatırlatalım.
Yunan General Anastasios Papulas, Yunan ordularına Ankara'ya harekat emri verdi. Savaş kaybedilirse, Türkler Sevr Antlaşması'nı kabul etmek durumunda kalacaktı. Yunan askerleri Ankara'ya ilerlerken, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ndeki yenilgiden sonra Türk ordusunun savaştığı cephe kritik bir durumdaydı.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, cepheye giderek durumu yerinde gördü ve komutayı eline aldı. Ardından, İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Fevzi Paşa ile görüştü ve bir karar verdi. Batı Cephesi birlikleri Yunan ordusuyla arada büyük bir mesafe bırakacak ve Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilecekti, savunma bu hatta devam edecekti. Daha sonra Mustafa Kemal Paşa, o meşhur emrini verdi:

"Hatt-ı müdafaa yoktur; sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaş kanıyla sulanmadıkça vatan terk olunamaz."

Sakarya savaşında bir destan yazıldı. Bu destan destan Türk ulusunun kanıyla yazıldı

Tarih 22 Temmuz 1921'i gösterirken, Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmeye başladı. Yunan birlikleri ise taarruz pozisyonu için 9 gün boyunca yürüdü. Bu yürüyüşün hangi yöne olduğu Türk keşif birliklerince tespit edildi ve cephe komutanlığına bildirildi. Böylece Yunan taarruzu baskın olma özelliğini kaybetti.

Yunan ordusu 14 Ağustos'ta harekata geçti, 23 Ağustos'tan itibaren ise kuşatıcı taarruza başladı. İlk olarak Mangal Dağı'nı ele geçirdiler. Ardından kurdukları köprüde gece yarısı yaptıkları baskınla Sakarya Nehri'ni geçtiler. Muharebenin 3. gününde Mangal Dağı ve Türbetepe Yunanların elindeydi. Türk savunmasının temel direği adeta çökmüştü. 4. gün Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Milli Savunma Bakanı Refet Bey'e telgraf çekerek Meclis'in Kayseri'ye taşınmasını istedi.

7. günde ise Yunan birlikleri tüm cephelere taarruz etti. Türk ordusunun mevzilerini kahramanca savunmaları sonucunda, Yunan birliklerinin tasarladığı kuşatma harekatı başarılı olamadı. Düşman taarruzları karşısında yaşanan tehlikelere rağmen, savunmasını başarı ile devam ettiren Türk ordusu, Yunan taarruzlarını kırarak cephe bütünlüğünü korudu.

14. günden sonra Türk cephesinin merkezine yapılan Yunan saldırıları giderek azaldı. Kaybedilen toprakların geri alınması için taarruza başlandı. Mustafa Kemal Paşa'nın direktifleri ve Türk ulusunun kanıyla yazılan Sakarya destanı, 22 gün 22 gece sürdü. Savaş, Yunanların Sakarya doğusunu tamamen terk etmesiyle 13 Eylül'de sona erdi.

İki tarafın da çok ağır kayıplar verdiği Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktalarından biriydi.

 

Tarihin en kanlı savaşlarından olan muharebede, Türk ordusu 5 bin 713 şehit verdi, 18 bin 480 asker ise yaralandı. Yunan ordusunda ölen asker sayısı 3 bin 958, yaralanan asker sayısı 18 bin 955 olduğu kayıtlarda yazılı.

Binlerce askerin şehit olduğu, kanla, süngüyle kazanılan bu zaferden sonra, Türk milletinin orduya güveni ve geleceğe ümidi arttı. İstanbul'a yapılan baskıyı durduran savaş, Batı Cephesi'nin güçlenmesini sağladı. Yunan ordusu, çok kayıp verdiği için savaş gücü azaldı, taarruz üstünlüğü Türk ordusuna geçti.

Savaşın anıları Polatlı yakınlarında Sakarya Meydan Muharebesi Şehitliğinde yaşatılıyor.

 


Tüm ilkogretim ve lise öğrencilerimiz mutlaka şehitliklerimize götürülmeli. Milli park olarak duzenlenen 75 km2 lik alan Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ruhu ve Kurtuluş Savaşı sırasında verilen mücadelenin tarihi, kültürel ve manevi değerlerinin korunarak gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir rol oynuyor.

Başta Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk olmak uzere tüm gazi ve şehitlerimizin ruhları şad olsun.

Doç.Dr. Devrim Alkaya
İnş.Yük.Müh. & Kamu Yöneticisi

  •  

YORUMLAR

  • 0 Yorum